Trwa kampania społeczna „NGO bez barier” w ramach projektu pt. „Lubelscy Liderzy Dostępności”, sfinansowanego przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030. Projekt jest realizowany przez Związek Stowarzyszeń Forum Lubelskich Organizacji Pozarządowych. Celem projektu jest wzmocnienie pod względem strategicznym rozwoju Lubelskiego Partnerstwa na Rzecz Dostępności (LPnRD), które jest płaszczyzną współpracy na rzecz zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w woj. lubelskim.

Cyfrowe federacje zapleczem technologicznym dla NGO – bez granic geograficznych i barier językowych

Nie wystarczy robić swoje – trzeba łączyć siły. Współpraca sama w sobie jest korzyścią, dlatego wartą ją podejmować. Szukajmy tego co nas łączy, a nie dzieli. Żadna droga nie prowadzi do celu, jeśli każdy idzie sam. Pod tym względem w epoce AI pojedynczym organizacjom coraz trudniej będzie nadążyć za postępem technologicznym i zmianami społecznymi. Rozwiązaniem mogą okazać się „cyfrowe federacje”, które będą dla organizacji pełnić rolę zaplecza technologicznego. Proces ten zakłada stopniowe przechodzenie od tradycyjnej „analogowej” federalizacji NGO do modelu sieciowego, opartego na wymianie wiedzy online w czasie rzeczywistym. Nowy model federacji będzie mniej hierarchiczny, a bardziej skupiony wokół konkretnych problemów społecznych. Cyfrowe zaplecze powinno obejmować systemy, których samodzielne wdrożenie byłoby zbyt kosztowne dla pojedynczych organizacji. Mniejsze NGO będą mogły współdzielić online: systemy analizy danych, fundraisingu czy obsługi prawnej.

Tworzenie cyfrowego zaplecza w ramach federacji NGO to kluczowy element koncepcji inteligentnej organizacji pozarządowej (Smart NGO), który pozwala mniejszym organizacjom na przełamanie barier finansowych i technologicznych poprzez łączenie sił. Zamiast działać jako „samotne wyspy”, organizacje mogą budować współdzieloną infrastrukturę, która znacząco zwiększy ich skuteczność. Partnerstwo strategiczne powstaje z przekonania, że realna zmiana zaczyna się od współpracy. Pozwala to na zwiększenie zasięgu i skali działań. Stąd proces sieciowania może okazać się skutecznym narzędziem zmian, których nie będą w stanie przeprowadzić pojedyncze NGO. Każda forma partnerstwa to przestrzeń, w której NGO mogą mówić wspólnym głosem – i ten głos jest coraz lepiej słyszalny. Model inteligentnej sieci współpracy zapewni bezpłatny stały dostęp do aktualnych informacji. Wspólnym zasobem sieci współpracy będzie dostęp do dużych baz danych. Rozwój zaplecza wymaga udostępniania otwartych modeli i danych (open source, open data) dla dobra wspólnego, co zapobiega uzależnieniu od globalnych gigantów technologicznych (BIG Tech).

AI zwiększy międzynarodową współpracę NGO, ponieważ bariera językowa przestanie mieć znaczenie. AI umożliwi szybkie przygotowywanie wielojęzycznych materiałów, prowadzenie spotkań z automatycznym tłumaczeniem, czy tworzenie projektów z partnerami z różnych krajów. Umiejętność budowania międzynarodowych partnerstw stanie się kolejną kompetencją organizacyjną. Dzięki automatycznym tłumaczeniom i platformom online, nawet lokalne NGO będą mogły bez problemu uczestniczyć w międzynarodowych sieciach tematycznych.

Z kolei struktura parasolowa inicjatywy pozwoli mniejszym NGO na skok jakościowy, dzięki współdzieleniu technologii z innymi bardziej zaawansowanymi podmiotami. Obecnie wiele partnerstw NGO powstaje przypadkowo — dzięki osobistym kontaktom, znajomościom lub wspólnie realizowanym projektom. W tym zakresie zastosowanie AI pozwoli automatycznie identyfikować organizacje o wspólnych celach i kompetencjach, sugerując partnerstwa z pominięciem geograficznych granic i barier językowych. Ponadto należy pamiętać, że algorytmy mogą wspierać komunikację w partnerstwie, ale nie stworzą autentycznych relacji międzyludzkich.

Jednak wewnątrz sektora może pojawić się pokusa tworzenia dużych technologicznych korporacji społecznych. W takim modelu decyzje NGO byłyby oparte głównie na analizie danych i rekomendacjach algorytmów, co osłabiłoby fundamenty działalności społecznej, takie jak oddolny dialog i bezpośrednie relacje międzyludzkie. Niebezpieczne będzie również uzależnienie całego sektora od kilku globalnych platform internetowych, czy komercyjnych dostawców technologii AI. Aby uniknąć tych zagrożeń, NGO powinny pełnić rolę „sumienia technologii”. Dbać o to, aby AI służyła dobru wspólnemu, a nie tylko dalszej koncentracji wpływów w rękach oligarchów technologicznych.

Podejmowanie decyzji opartych na analizie zasobów danych

NGO najczęściej działają przy ograniczonych zasobach finansowych i kadrowych, co powoduje konieczność racjonalnego gospodarowania dostępnymi zasobami. W świecie cyfrowym nie sama wiedza, lecz umiejętność właściwego wykorzystania nieograniczonych zasobów danych staje się źródłem przewagi konkurencyjnej. W tym zakresie AI może zwiększyć skuteczność procesów decyzyjnych podejmowanych przez NGO poprzez przekształcanie zbiorów danych w praktyczną wiedzę. Sztuczna inteligencja może przetwarzać i analizować dane w czasie rzeczywistym. Umożliwia to NGO przejście od intuicyjnego do analitycznego podejmowania konkretnych decyzji i strategicznych działań.

Dzięki umiejętności szybkiej analizy dużych zbiorów informacji, możliwe jest lepsze identyfikowanie potrzeb, czy prognozowanie trendów społecznych. Algorytmy AI mogą identyfikować zależności i wspierać proces podejmowania decyzji opartych na danych. Takie działania pozwalają ograniczyć czas poświęcany na rutynowe zadania oraz zwiększyć efektywność wykorzystania zasobów ludzkich w organizacji.
Ponadto analiza dużych zbiorów danych pozwala na przejście od masowej komunikacji społecznej do komunikacji zindywidualizowanej, opartej na analizie zachowań i preferencji odbiorców. Na tej podstawie NGO mogą lepiej zrozumieć swoich darczyńców, czy odbiorów świadczonych usług. Dzięki temu możliwe będzie skuteczniejsze osiąganie celów społecznych, w tym tworzenie spersonalizowanych kampanii społecznych.

Przyszłość technologicznych koalicji NGO – mniej rutyny, więcej strategii

Tworzenie koalicji technologicznych NGO, wykorzystujących narzędzia AI, wymaga elastycznego podejścia i gotowości na ciągłe zmiany. Będzie to wymagało zastosowania zwinnego zarządzania (Agile) zakładającego, że na początku procesu rozwoju technologii AI nie można przewidzieć jego zakończenia. Nowe podejście w zarządzaniu pozwoli na wprowadzenie zmian nawet na późnym etapie sieciowania. Tym bardziej, że całości sieci współpracy nie uda się sprowadzić do sumy jego pojedynczych składników. Tego typu partnerstwo, w przeciwieństwie do rywalizacji, opiera się na dążeniu do osiągnięcia dla wszystkich korzyści na zasadzie wygrany-wygrany (Win–Win). Koalicja NGO z AI to nie tylko sieciowanie – to struktura odpowiedzialności. Wspólna droga – ale różne cele. W tym zakresie brane są pod uwagę potrzeby wszystkich NGO tworzących partnerstwo, a następnie znajduje wspólne rozwiązania korzystne dla wszystkich.

W epoce AI będzie rosnąć znaczenie organizacji parasolowych, które stają się dostarczycielami inteligentnych systemów dla swoich organizacji członkowskich. To one mogą brać na siebie ciężar utrzymania i aktualizacji zaawansowanych technologii AI, udostępniając je mniejszym organizacjom. Technologia AI będzie zmieniać reguły funkcjonowania sektora pozarządowego. AI pozostanie tak długo źródłem postępu, jak długo NGO będą pełnić rolę jej krytycznego nawigatora zmian i sumienia technologii.

Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem NIW-CRSO.

Więcej na: www.liderzydostepnosci.pl/ngo-bez-barier/