Trwa kampania społeczna „NGO bez barier” w ramach projektu pt. „Lubelscy Liderzy Dostępności”, sfinansowanego przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030. Projekt jest realizowany przez Związek Stowarzyszeń Forum Lubelskich Organizacji Pozarządowych. Celem projektu jest wzmocnienie pod względem strategicznym rozwoju Lubelskiego Partnerstwa na Rzecz Dostępności (LPnRD), które jest płaszczyzną współpracy na rzecz zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w woj. lubelskim.

Przyszłość NGO w świecie zmian i braku stabilności

W ciągu ostatnich 37 lat od transformacji ustrojowej w 1989 roku, Polacy stali się społeczeństwem cyfrowym 2.0. Przez wiele lat stabilność była postrzegana jako stan, do którego NGO powinny dążyć. Do tej pory organizacje działały głównie w oparciu o stabilne finansowanie, stały zespół, przewidywalne otoczenie, jasno określone procedury, sprawdzony model działania i poczucie – że kolejny rok będzie podobny do poprzedniego. Obecnie świat stoi na zakręcie – jedyną pewną rzeczą w życiu są zmiany. Żyjemy pod stałą presją czasu i zachodzących zmian społeczno-gospodarczych i technologicznych AI. Teraz stabilność oznacza zdolność zachowania kierunku rozwoju mimo zmieniających się warunków.

Świat cyfrowy i brak stabilności nie jest chwilowym etapem. Jeżeli nie możemy zatrzymać zmian, to przynajmniej starajmy się przygotować na ich nadejście. Współczesne NGO muszą nauczyć się funkcjonować w warunkach niepewności i zagrożenia. Oznacza to, że nie mogą uzależniać swojego rozwoju od jednego scenariusza na przyszłość. Wymaga to dostosowania się NGO do nowych warunków, które zakładają przechodzenie: od konkurencji – do współdziałania, od intuicji w podejmowaniu decyzji – do decyzji opartych na danych, od reagowania na sytuacje kryzysowe – do ich przewidywania oraz od dostępności traktowanej jako obowiązek – do dostępności jako standardu. Wszystkie cztery filary muszą zostać wdrożone łącznie, aby doprowadzić do rzeczywistej zmiany. Oznacza to potrzebę budowania odporności, współpracy i wykorzystywania nowoczesnych technologii, które pozwolą zachować zdolność działania nawet wtedy – gdy rzeczywistość zmienia się szybciej, niż zakładaliśmy. Im bardziej zmienne staje się otoczenie, tym ważniejsze pozostają dla NGO trwałe wartości – misja i działalność społeczna.

Przyszłość w cyfrowym świecie będzie należeć do Smart NGO

Cyfryzacja stworzyła nowe możliwości reagowania na kryzysy. Stąd idea inteligentnej organizacji pozarządowej, która jest odpowiedzią na wyzwania społeczeństwa informacyjnego. To organizacja, która potrafi najlepiej w sposób odpowiedzialny wykorzystać technologię AI do realizacji misji. Koncepcja Smart NGO kojarzy się przede wszystkim z nowoczesnymi technologiami (podobnie jak smartfony, które dawniej służyły do rozmów, a teraz głównie do przesyłania danych cyfrowych).

Nie jest to jednak trend technologiczny, ale przede wszystkim zmiana sposobu myślenia o działalności społecznej na bardziej nowoczesny. Przyszłość III sektora w cyfrowym świecie nie będzie należała do największych NGO, ale do tych które potrafią najmądrzej połączyć – zasoby ludzkie, technologię AI i wartości sektora obywatelskiego. Mądra NGO to ta, która potrafi – uczyć się szybciej niż zmienia się jej otoczenie oraz współpracować, przewidywać i adaptować do zachodzących zmian. Smart NGO wykorzystuje technologie w sposób przemyślany i strategiczny, aby realizować misję jeszcze bardziej skutecznie. Technologia AI jest tu tylko narzędziem, a nie celem samym w sobie. Nie chodzi o to, aby każdą decyzję podejmował algorytm i każde spotkanie odbywało się online. Technologia może przyspieszyć proces, ale tylko człowiek nadaje podejmowanym działaniom sens.

Smart NGO nie oznacza organizacji zdominowanej przez AI

Przyszłość III sektora będzie coraz silniej związana z AI. Jednak nie będzie to wybór pomiędzy – człowiekiem a technologią. Celem nie jest zastąpienie ludzi przez AI, ale wsparcie ich działań oraz zwiększenie efektywności pracy społecznej. Najcenniejszym zasobem NGO nadal pozostają ludzie. Nie wystarczy jednak szkolić kadry. Trzeba stworzyć środowisko technologiczne, w którym ludzie mogą wykorzystać zdobytą wiedzę. Będzie to wymagało mądrego połączenia ludzkiej inteligencji z możliwościami AI, jak też zmiany kultury organizacyjnej. Technologia powinna zdjąć z NGO ciężar rutynowych powtarzalnych czynności oraz pozwolić koncentrować się na tym, co najważniejsze – misji społecznej. Ma uwolnić czas, który można oddać społeczeństwu oraz pozwolić jeszcze bardziej skupić się na bezpośredniej pracy z ludźmi.

Smart NGO tworzy kulturę uczenia się na błędach. Sukcesy i porażki są regularnie analizowane, a błędy traktowane jako cenne informacje zwrotne. W ten sposób NGO mogą mówić nie tylko o swoich sukcesach – ale również o trudnościach. Organizacja, która wyciąga wnioski z każdego kryzysu – staje się silniejsza. Natomiast NGO, które za każdym razem popełnia te same błędy – pozostaje podatna na nieprawidłowości.

Przyszłość NGO nie będzie analogowa, ani cyfrowa – będzie hybrydowa

Nie ten jest bogaty, kto dużo posiada – ale ten, kto potrafi mądrze wykorzystać swoje zasoby. Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych oraz narzędzi AI stwarza nowe możliwości zwiększania efektywności działania NGO. Idea Smart NGO może stać się mapą drogową transformacji całego III sektora. Przyszłość NGO będzie hybrydowa. Będzie polegała na mądrym połączeniu ludzkiej wrażliwości z możliwościami AI. Model hybrydowy pozwoli organizacjom sprawniej działać w świecie cyfrowym po to, aby efektywniej działać w świecie analogowym.

Paradoksalnie im więcej technologii AI zostanie wdrożone w organizacji, tym większego znaczenia nabierają kompetencje społeczne – współpraca, empatia, kreatywność, krytyczne myślenie, czy odpowiedzialność. Smart NGO to organizacja, która stale uczy się i wyciąga wnioski z doświadczeń oraz buduje kulturę współpracy i zaufania. Transformacja zaczyna się od jednej decyzji NGO, aby działać mądrzej w oparciu – o wiedzę i doświadczenie. Jednak najpierw organizacja powinna wiedzieć po co działa (misja), a dopiero potem wybierać odpowiednie narzędzia (technologie). W perspektywie długoterminowej rozwój Smart NGO przyczyni się do budowy bardziej innowacyjnego społeczeństwa obywatelskiego.

Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem NIW-CRSO.

Więcej na: www.liderzydostepnosci.pl/ngo-bez-barier/