Trwa kampania społeczna „NGO bez barier” w ramach projektu pt. „Lubelscy Liderzy Dostępności”, sfinansowanego przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030. Projekt jest realizowany przez Związek Stowarzyszeń Forum Lubelskich Organizacji Pozarządowych. Celem projektu jest wzmocnienie pod względem strategicznym rozwoju Lubelskiego Partnerstwa na Rzecz Dostępności (LPnRD), które jest płaszczyzną współpracy na rzecz zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w woj. lubelskim.

Czas na zmianę myślenia – od „ja” i „oni”, do „my razem”

Siła III sektora tkwi w różnorodności a nie w podobieństwie. Jako społeczeństwo jesteśmy nastawieni na indywidualizm. Tam, gdzie wszyscy myślą jednakowo, najczęściej – nikt nie myśli. NGO nie muszą być takie same, aby skutecznie współpracować. Wręcz przeciwnie – ich różnorodność może być największym atutem. Razem można więcej, ale dopiero wtedy, gdy potrafimy dzielić się nie tylko sukcesem, ale także – wiedzą, zasobami i porażką. Warunkiem jest jednak stworzenie środowiska, w którym różnorodność nie będzie prowadzić do podziałów, ale do współpracy. Zazwyczaj konkurencja kończy się tam, gdzie zaczyna się wspólny problem. Współpraca zaczyna się wtedy, gdy NGO przestaną pytać – co z tego będziemy mieć?, a zaczną pytać – co jeszcze możemy wspólnie osiągnąć? Inteligentne organizacje pozarządowe (Smart NGO) nadal konkurują ze sobą, ale współpracują tam – gdzie współpraca jest ważniejsza niż interes pojedynczej organizacji.

Wprawdzie talentem można wygrać mecz, ale tylko pracą zespołową wygrywa się mistrzostwa. Wymaga to zmiany podejścia do współpracy na zasadach partnerskich. To nie moda a odpowiedź na świat, w którym problemy społeczne stają się coraz bardziej złożone, a zasoby coraz bardziej ograniczone. To sztuka łączenia wiedzy, technologii i wartości po to, aby wspólnie osiągać to, czego żadne NGO nie osiągnęłoby samodzielnie. W świecie złożonych problemów żadne NGO nie posiada wszystkich potrzebnych zasobów. Współczesne problemy społeczne są zbyt złożone, aby mogły je skutecznie rozwiązywać pojedyncze organizacje. Każda organizacja jednocześnie korzysta z wiedzy innych i współtworzy wspólny zasób. Dzielona wiedza jest zwielokrotnioną wiedzą.

Zamiast pytać – jak możemy to zrobić sami?, należy zapytać – z kim możemy to zrobić lepiej? W takiej rzeczywistości zdolność do współpracy przestaje być jedynie wartością dodaną, a staje się istotną kompetencją społeczną. Pozwala wspólnie osiągać cele niemożliwe do tej pory do zrealizowania w pojedynkę. Samemu można zrobić wiele, ale razem można zmienić więcej. Im więcej współpracujących NGO, tym większa zdolność do – rozwiązywania trudnych problemów społecznych.

W jedności siła – koniec ery samotnych wysp

Nie należy tworzyć kolejnych samotnych wysp – zamiast tego budować mosty. Pojedyncze NGO muszą zmierzyć się z rosnącymi potrzebami społecznymi, zmianami technologicznymi, konkurencją o dotacje, czy coraz większymi oczekiwaniami wobec jakości i dostępności świadczonych usług. Jednak duża część NGO nadal podchodzi z rezerwą do idei sieciowania i współpracy. Chociaż działanie w pojedynkę może prowadzić do szybkich rezultatów, to długotrwałe zmiany wymagają współpracy. Proces sieciowania stanowi skuteczny instrument wdrażania zmian, których NGO nie będą w stanie przeprowadzić samodzielnie. Jedna organizacja może zrobić wiele – ale sieć organizacji może zmienić cały system.

Nikt z nas nie jest tak mądry, jak my wszyscy razem. Współpraca jest elementem szerszego procesu konsolidacji i integracji środowiska NGO. Tworzy przestrzeń, w której nawet mała organizacja nie musi być samotna, zaś duża nie będzie działała w izolacji. Największym zasobem NGO może okazać się nie to co posiada – ale to, z kim współpracuje. Dlatego przyszłość NGO będzie należeć do tych, które najlepiej będą współpracować ze sobą.

Od konkurencji do strategicznej współpracy Win-Win

Nie można całkowicie ignorować faktu, że NGO działają w warunkach konkurencji. Konkurencja nie zawsze jest zła. Może mobilizować, pobudzać innowacyjność i zachęcać organizacje do podnoszenia jakości działań. Problem pojawia się wtedy, gdy konkurencja staje się ważniejsza niż wspólna misja. Gdy konkurencja o ograniczone zasoby (np. granty publiczne) przenosi się na relacje między organizacjami. NGO może działać szybko i skutecznie, a jednocześnie działać niewłaściwie. W świecie cyfrowym nie sama wiedza, ale umiejętność właściwego wykorzystania nieograniczonych zasobów danych może stać się źródłem przewagi konkurencyjnej.

Konkurencja jest częścią systemu – ale nie musi być kulturą NGO. Idea inteligentnej współpracy (Smart Collaboration) odwraca taką logikę. Różne drogi mogą prowadzić do tego samego celu – ważne, aby organizacje potrafiły iść razem. W ten sposób tworzy się organizacyjna inteligencja zbiorowa. NGO zamiast konkurować — zaczynają współpracować. Tego typu podejście, w przeciwieństwie do rywalizacji, opiera się na dążeniu do osiągnięcia korzyści dla wszystkich stron na zasadzie: wygrany–wygrany (Win–Win). To fundamentalna zmiana sposobu myślenia. Zgodnie z tą zasadą wszystkie strony wygrywają. Brane są pod uwagę potrzeby NGO, a następnie znajduje się rozwiązania, z których wszyscy odnoszą korzyści.

Współpraca nie musi oznaczać rezygnacji z własnej tożsamości. Oznacza świadome wykorzystanie razem mocnych stron własnych i innych partnerów. Jednym z najczęstszych nieporozumień dotyczących zasady Win-Win jest przekonanie, że każda organizacja powinna otrzymać dokładnie tyle samo. Win-Win nie oznacza równego podziału. Oznacza uczciwy podział wartości, odpowiedzialności i korzyści. Każdy wnosi to, co ma najlepszego, i otrzymuje wartość adekwatną do swojej roli. Zasada Win-Win nabiera szczególnego znaczenia w kontekście dostępności i włączenia społecznego – nikt nie powinien zostać poza siecią współpracy. Jest to zgodne z ideą łańcuch dostępności, gdzie siła całego łańcucha zależy od pojedynczego ogniwa.

Autor artykułu:
Wojciech Dec,
tel. 668 548 249
wojciech.dec@wp.pl

Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem NIW-CRSO.

Więcej na: www.liderzydostepnosci.pl/ngo-bez-barier/